Yöneticiler İçin Kontrol Listesi
- Bağımsız bölüm sayısını doğrulayın. Dağıtım şirketinin abonelik kaydındaki bölüm sayısı, binanın gerçek bölüm sayısıyla aynı olmalıdır.
- Her ayın son günü ana sayacın endeksini kaydedin. Tarihli bir fotoğraf yeterlidir.
- Tüketimi haftalık izleyin. Binanın günlük ortalamasını, binanın günlük limitiyle karşılaştırın.
- Gelen her faturayı ay ay kontrol edin. Bölüm sayısı, düzeltilmiş tüketim (Sm³) ve aylara göre kademe sonucu doğru olmalıdır.
- Hata varsa yazılı başvuru yapın. Yalnızca limitini aşmayan ayların Kademe-1'den faturalanmasını talep edin.
- Kazan dairesini ve tesisatı verimli çalıştırın. Gereksiz yanma ve ısı kayıpları doğrudan bina limitine yazılır.
- Sakinleri bilgilendirin. Bir dairenin aşırı tüketimi bütün binanın kademesini etkileyebilir.
Merkezi Sistemde Kademe Nasıl Uygulanır?
BOTAŞ'ın Kademeli Fiyat Uygulaması Esasları'na göre merkezi sistem aboneliklerinde hane başına tüketim, binanın toplam tüketiminin binadaki toplam hane sayısına bölünmesiyle hesaplanır (madde 10). Bu hane başı tüketim ilin limitiyle karşılaştırılır. Aynı hesap, bina tarafında şöyle okunur:
Binanın aylık limiti = İlin hane başı aylık limiti × Bağımsız bölüm sayısı
Kademe kararı bina için tek bir karardır. Binanın o aya düşen tüketimi limiti aşmazsa tüketimin tamamı Kademe-1, aşarsa tamamı Kademe-2 olur. Hangi dairenin ne kadar tükettiği bu kararı tek tek değiştirmez; önemli olan bina toplamıdır. Konuyu soru-cevap şeklinde merkezi sistemde kademe limiti daire başına mı, bina toplamına mı yanıtımızda da anlattık.
Bağımsız Bölüm Sayısı Neden Bu Kadar Önemli?
Bina limiti bölüm sayısıyla doğru orantılıdır. Kayıtlarda eksik görünen her bölüm, binanın limitini o bölümün hane başı limiti kadar düşürür. İncelediğimiz faturalarda dağıtım şirketinin, binadaki ısıtmaya bağlı olmayan dükkan ve ofisler dahil kayıtlı toplam bağımsız bölüm sayısını kullandığını gördük. Boş daireler de bu sayıya dahildir; boş bir daire tüketim yapmadığı halde binanın limitini artırır.
Bu yüzden ilk iş, dağıtım şirketinin abonelik kaydındaki bölüm sayısını kontrol etmektir. Kayıt eksikse güncel tapu ve yönetim planı bilgileriyle dağıtım şirketine başvurup düzeltilmesini isteyin.
Okuma Dönemi İki Aya Yayılınca Bina Faturası Nasıl Hesaplanır?
Ana sayaç da dönemde bir kez okunur ve okuma dönemi genellikle iki takvim ayına yayılır. Bu durumda dönem aylara bölünür: her aya, günlük limit × o aya düşen gün sayısı × bölüm sayısı kadar limit ayrılır; dönem tüketimi de aylara gün sayısına göre paylaştırılır. Her ay kendi limitiyle ayrı değerlendirilir. Yöntemin ayrıntısını doğalgaz kademeli fiyat rehberimizde anlattık.
Örnek (İstanbul, 48 bağımsız bölüm): İlk okuma 15 Ekim, son okuma 15 Kasım ve binanın düzeltilmiş tüketimi 6.200 Sm³ olsun. Dönem 31 gündür; 17 günü Ekim'e, 14 günü Kasım'a düşer. Binanın günlük ortalama tüketimi 200 Sm³'tür. İstanbul'da günlük limit Ekim'de 1,41 Sm³, Kasım'da 4,53 Sm³'tür.
| Ay | Gün | Bina limiti (48 bölüm) | Bu aya düşen tüketim | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| Ekim | 17 | 1.150,56 Sm³ | 3.400 Sm³ | Kademe-2 |
| Kasım | 14 | 3.044,16 Sm³ | 2.800 Sm³ | Kademe-1 |
Aynı binanın kaydında 48 yerine 44 bölüm görünseydi Kasım limiti 2.790,48 Sm³'e düşerdi. 2.800 Sm³'lük Kasım payı bu limiti aştığı için faturanın tamamı Kademe-2 olurdu. Dört bölümlük kayıt eksikliği, bu örnekte 2.800 Sm³'ün Kademe-2 fiyatından faturalanması anlamına gelir.
Mevsim Geçişleri ve Ay Sonu Endeks Kaydı
Sonbaharda ısıtma Kasım'da artar, ama Ekim limiti çok düşüktür. Dönem tüketimi aylara gün sayısına göre paylaştırıldığından Kasım'daki tüketimin bir kısmı Ekim'e düşer ve Ekim payı limiti kolayca aşar. İlkbaharda ise tersi olur: soğuk günlerin tüketimi, limiti daha düşük olan sonraki aya da paylaştırılır.
Merkezi sistemde bu konuda yöneticinin elinde güçlü bir araç vardır: ana sayacın ay sonu endeksi. Her ayın son günü ana sayacın endeksini, sayaç seri numarasıyla birlikte tarihli bir fotoğrafla kaydedin. Bu kayıt sayesinde:
- Binanın gerçekte hangi ayda ne kadar tükettiğini bilirsiniz.
- Faturadaki aylara göre paylaştırmayı gerçek tüketimle karşılaştırabilirsiniz.
- Sonuç binanın lehine çıkıyorsa dağıtım şirketine düzeltme talebinde bulunurken somut bir belgeniz olur.
Bu kaydın kabul edilmesi zorunlu değildir; değerlendirme dağıtım şirketine aittir. Ayrıca tüketimi bir aydan diğerine kaydırmak, diğer ayın payını limitin üzerine çıkarabilir. Başvurmadan önce iki ayı birden hesaplayın. Ayrıntılar: ay sonu sayaç fotoğrafıyla düzeltme talebi.
Tüketimi Haftalık İzleyin: Binanın Günlük Limiti
Faturayı beklemeden riski görmek için binanın günlük limitini hesaplayın:
Binanın günlük limiti = İlin o ayki günlük limiti × Bağımsız bölüm sayısı
Örneğin İstanbul'da Aralık ayının günlük limiti 8,37 Sm³'tür. 48 bölümlü bir binanın Aralık'taki günlük limiti 8,37 × 48 ≈ 402 Sm³ olur. Ana sayacı haftada bir aynı gün ve saatte okuyun; iki okuma arasındaki farkı faturadaki düzeltme katsayısıyla çarpıp 7'ye bölün. Bulduğunuz günlük ortalama 402 Sm³'e yaklaşıyor ya da aşıyorsa Aralık ayı Kademe-2 riski taşıyor demektir. Bu durumda kazan ayarlarını gözden geçirmek ve sakinleri bilgilendirmek için henüz vakit vardır.
Kademe kararı aylık verildiği için tek bir soğuk hafta tek başına sonucu belirlemez; önemli olan ayın ortalamasıdır. Haftalık izleme bir erken uyarı aracıdır.
Kademe-2 Bedeli Dairelere Nasıl Yansır?
Merkezi sistemde dağıtım şirketi faturayı binaya keser. Kademe-1 ve Kademe-2 bedelleri birlikte binanın toplam yakıt giderini oluşturur. Bu gider, ısınma gider paylaşımı yönetmeliğine göre dairelere dağıtılır: %30'u ortak gider olarak metrekareye göre, %70'i ölçülen tüketime göre paylaştırılır. Ayrıntılar için ısı gider paylaşımı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bunun iki sonucu vardır:
- Kademe-2'nin maliyeti herkese yansır. Az tüketen daireler de ortak gider payı üzerinden Kademe-2'nin yükünü paylaşır.
- Ölçüm adaleti sağlar. Daire tüketimi ısı sayacı (kalorimetre) veya pay ölçerle ölçülüyorsa çok tüketen daire giderin büyük kısmını öder. Ölçüm yoksa ve gider yalnızca metrekareye göre bölünüyorsa, az tüketen daireler çok tüketenlerin yol açtığı Kademe-2 bedelini de karşılar.
Yazın Merkezi Sıcak Su Kullanan Binalar
Yaz limitleri çok düşüktür. Örneğin İstanbul'da Ağustos limiti hane başı 26,72 Sm³'tür; 48 bölümlü bir binanın Ağustos limiti yaklaşık 1.283 Sm³ olur. Merkezi sıcak su sistemlerinde kazanın, depoların ve sirkülasyon hattının sürekli ısı kaybı, kullanılan suyun kendisinden fazla gaz harcatabilir. Bu sabit kayıp tek başına limiti aştırabilir. Sirkülasyon hattının ve depoların yalıtımı, sirkülasyon pompasının zaman ayarı ve gereksiz yüksek depo sıcaklıklarından kaçınılması bu dönemde fark yaratır. Ayrıntı: yazın sadece sıcak su kullanan bina neden Kademe-2'ye düşüyor?
Kazan Dairesi ve Tesisatta Yapılabilecekler
- Dış hava sıcaklığına göre otomatik kontrol: Kazan suyu sıcaklığını havaya göre ayarlayan kontrol, ılık günlerde gereksiz yanmayı önler.
- Gece ve düşük kullanım saatlerinde sıcaklık düşümü: Binanın kullanım alışkanlığına uygun bir zaman programı tüketimi azaltır.
- Düzenli kazan bakımı ve baca gazı ölçümü: Ayarı bozuk bir brülör aynı ısı için daha fazla gaz yakar.
- Tesisat dengelemesi: Uzak dairelerin ısınmaması için kazanın gereğinden yüksek çalıştırılması sık görülen bir kayıptır; dengeleme bunu önler.
- Termostatik radyatör vanaları: Dairelerin ihtiyaç duymadığı odaları kısabilmesini sağlar.
- Yalıtım: Kazan dairesi, tesisat şaftları ve ortak alanlardaki çıplak boruların yalıtımı, kimsenin kullanmadığı ama binaya yazılan ısı kaybını azaltır.
Fatura Hatalıysa Nasıl Başvurulur?
- Faturayı kontrol edin: Okuma tarihleri, sayaçtan okunan m³, düzeltme katsayısı, kayıtlı bölüm sayısı ve aylara göre Kademe-1 / Kademe-2 miktarları.
- Hesabı tekrarlayın: Bu bilgileri kademe hesaplama aracımıza girin; ısıtma sistemi olarak "Merkezi sistem"i seçip bağımsız bölüm sayısını yazın. Çıkan ay ay dökümü faturayla karşılaştırın.
- Yazılı başvuru yapın: Fark varsa dağıtım şirketine yazılı başvurun. Talep, yalnızca limitini aşmayan ayların Kademe-1'den faturalanması olmalıdır. Hazır metin için itiraz dilekçesi örneğimizi kullanabilirsiniz.
- Sonuç alamazsanız: Başvurunuz sonuçsuz kalırsa EPDK'ya başvurabilirsiniz.
Bir ay limitin yalnızca %2–3 altında görünüyorsa sonuç sınırdadır; başvuru, ilgili ay limitin belirgin şekilde altındayken güçlüdür.
Sakinlere Ne Anlatılmalı?
- Kademe kararı bina toplamına göre verilir; bir dairenin aşırı tüketimi bütün binanın faturasını etkileyebilir.
- Kademe-2 bedeli gider paylaşımıyla herkese yansır.
- Pencereler açıkken radyatörleri tam açık bırakmamak, kullanılmayan odalarda termostatik vanayı kısmak bina limitine doğrudan katkıdır.
- Bu sayfanın bağlantısını yönetim duyurularında paylaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Binanın aylık limiti, ilin hane başı aylık limiti ile binadaki bağımsız bölüm sayısının çarpımıdır. Fatura hesabında günlük limit kullanılır: ilin günlük limiti × o aya düşen gün sayısı × bölüm sayısı.
Evet. Limit kayıtlı bağımsız bölüm sayısına göre hesaplandığı için boş daireler de binanın limitini artırır.
Düşürebilir. Kademe kararı bina toplamına göre verildiği için birkaç dairenin yüksek tüketimi binanın toplamını limitin üzerine çıkarabilir. Bu durumda o aya düşen tüketimin tamamı Kademe-2'den faturalanır.
Kademe-2 bedeli binanın toplam yakıt giderine dahildir ve ısınma gider paylaşımıyla dağıtılır: %30'u metrekareye göre ortak gider, %70'i ölçülen tüketime göre. Ölçüm yapılan binalarda çok tüketen daire daha fazla öder.
Yaz limitleri çok düşüktür. Kazan, depo ve sirkülasyon hattındaki sürekli ısı kaybı, kullanılan sıcak sudan bağımsız olarak gaz harcatır ve bu kayıp tek başına limiti aştırabilir.
Esaslardaki muafiyet, münferit (bireysel) ölçüm sayacına sahip şehit aileleri ve muharip/malul gazi konut abonelerine tanınmıştır. Esasların ifadesine göre ortak sayaçtan ısınan merkezi sistemli binalar bu kapsamda değildir.
Uzmanına sorulan benzer sorular
Bu konuyla ilgili ziyaretçilerimizin sorularını uzmanlarımız yanıtladı.