Anasayfa Hakkımızda Hizmetler Ürünler Bilgi Merkezi Doğalgaz Kademe Hesaplama Doğalgaz Kademe Limitleri Uzmanına Sorun Haberler İletişim Online İşlemler
Kısaca: Kalorimetre (ısı sayacı), merkezi ısıtmalı binalarda bir dairenin tükettiği ısı enerjisini kWh veya MWh cinsinden ölçen cihazdır. Daireden geçen sıcak suyun miktarını ve gidiş-dönüş sıcaklık farkını ölçerek harcanan enerjiyi hesaplar. Isınma giderleri bu ölçüme göre paylaştırılır.

Bu rehber, merkezi ısıtmalı 400'den fazla sitede kalorimetre okuması ve ısı gider paylaşımı yapan Enerjist teknik ekibi tarafından hazırlanmıştır (Bakanlık Yetki Belge No: 0106). Son güncelleme: 14 Kasım 2026.

Not: Fizik ve kimya derslerindeki "kalorimetre kabı", deneylerde ısı alışverişini ölçen bir laboratuvar düzeneğidir. Bu sayfada anlatılan kalorimetre ise binalarda kullanılan ısı sayacıdır.

Kalorimetre Nedir?

Kalorimetre; merkezi ısıtma sistemine bağlı her bağımsız bölümün ne kadar ısı kullandığını ayrı ayrı ölçen sayaçtır. Elektrik sayacının elektrik tüketimini, su sayacının su tüketimini ölçtüğü gibi kalorimetre de ısı tüketimini ölçer. Genellikle kat istasyonunun içine veya daire giriş hattına takılır.

Kat istasyonunun içinde, boru hattı üzerine takılmış ekranlı kalorimetre (ısı sayacı)
Kat istasyonunun içindeki kalorimetre (ortada, ekranlı cihaz). Fotoğraf: Enerjist saha ekibi.

Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik (26847 sayılı) kapsamında, merkezi ısıtmalı binalarda ısınma giderleri bağımsız bölümlerin ölçülen tüketimine göre paylaştırılır. Isı gider paylaşımı hesabının temel verisi kalorimetre okumalarıdır.

Kalorimetre Neyi Ölçer?

Kalorimetrenin asıl ölçtüğü değer tüketilen ısı enerjisidir. Bunu hesaplayabilmek için birkaç büyüklüğü sürekli ölçer ve ekranında gösterir:

  • Toplam enerji (kWh / MWh): Faturalandırmada kullanılan ana değer.
  • Toplam hacim (m³): Daireden geçen toplam sıcak su miktarı.
  • Gidiş ve dönüş sıcaklığı (°C): Daireye giren ve daireden çıkan suyun sıcaklıkları.
  • Sıcaklık farkı (ΔT): Suyun dairede ne kadar soğuduğu, yani ne kadar ısı bıraktığı.
  • Anlık debi (m³/h) ve anlık güç (kW): O anda ne kadar su geçtiği ve ne kadar ısı çekildiği.

Ekrandaki değerlerin nasıl okunacağını ve hata kodlarını kalorimetre ekran değerleri yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kalorimetre Nasıl Çalışır?

Kalorimetre üç ana parçadan oluşur:

1. Debi ölçer (akış sensörü): Tesisattan geçen su miktarını ölçer. Çoğu modelde dönüş hattına takılır.

2. Sıcaklık sensörleri: Biri gidiş, biri dönüş hattında bulunan eşleştirilmiş iki hassas sensördür (genellikle Pt500 veya Pt1000). İkisi arasındaki fark (ΔT) hesaplanır.

3. Hesaplama ünitesi (integratör): Debi ve sıcaklık farkını sürekli çarparak tüketilen enerjiyi hesaplar, hafızaya kaydeder ve ekranda gösterir.

Hesap, temel olarak Enerji = Su miktarı × Suyun özgül ısısı × Sıcaklık farkı formülüne dayanır. Örneğin daireden 1 m³ su geçmiş ve bu su dairede 10°C soğumuşsa, daireye yaklaşık 11,6 kWh ısı bırakılmış demektir. Aynı miktar su 20°C soğusaydı tüketim yaklaşık 23,3 kWh olurdu.

Kalorimetre nasıl çalışır: gidiş ve dönüş sensörleri sıcaklığı, debi ölçer su miktarını ölçer, hesaplama ünitesi tüketilen ısı enerjisini kWh olarak hesaplar
Kalorimetrenin çalışma prensibi: iki sıcaklık sensörü, bir debi ölçer ve hesaplama ünitesi.

Bu nedenle radyatörleri açık olmasına rağmen ısı kullanmayan bir dairede gidiş ve dönüş sıcaklıkları birbirine yakın kalır ve kalorimetre çok az tüketim yazar.

Kalorimetre Çeşitleri

ÖzellikUltrasonik kalorimetreMekanik kalorimetre
Debi ölçümüSes dalgalarıyla, hareketli parça yokPervane (kanatlı çark) ile
Kireç ve tortudan etkilenmeÇok azZamanla hassasiyet kaybı olabilir
Düşük debide hassasiyetYüksekDaha düşük
Kullanım ömrüGenellikle 10-15 yılGenellikle 5-8 yıl
İlk maliyetDaha yüksekDaha ekonomik

Uzun vadede daha doğru ve daha az bakım gerektiren ultrasonik kalorimetreler yaygınlaşmıştır. Polimeter ve Calmet marka ultrasonik kalorimetreler 5 yıl üretici garantisiyle sunulmaktadır.

Kalorimetre ile Pay Ölçer Arasındaki Fark

Her merkezi ısıtmalı binada kalorimetre kullanılamaz. Tesisatın yapısı belirleyicidir:

  • Kalorimetre: Daireye tek bir gidiş ve tek bir dönüş hattının girdiği yatay (dağıtıcılı) tesisatlarda ve kat istasyonlu binalarda kullanılır. Enerjiyi doğrudan kWh olarak ölçer.
  • Isı pay ölçer (allocator): Radyatörlerin dikey kolonlardan beslendiği eski tip dikey tesisatlarda, her radyatörün üzerine takılır. Enerji ölçmez; radyatörlerin birbirine göre payını gösteren birim değer kaydeder.

Kalorimetre Okuması Faturanıza Nasıl Yansır?

Kalorimetrenin gösterdiği kWh değeri, ısınma giderinin tamamını değil yalnızca tüketime bağlı kısmını belirler. Merkezi ısıtmalı binalarda gider iki parçaya ayrılır:

  • %30 ortak pay: Merdiven, koridor gibi ortak alanların ısınması ve tesisat kayıpları için ayrılır; dairelere metrekarelerine göre dağıtılır. Kalorimetre ne gösterirse göstersin bu pay ödenir.
  • %70 tüketim payı: Kalorimetrelerin dönem başı ile dönem sonu arasındaki farkı (tüketilen kWh) oranında dağıtılır.
Örnek: Binanın aylık ısınma gideri 200.000 TL olsun. Tüketim payı 140.000 TL'dir. Binadaki tüm kalorimetrelerin toplamı 50.000 kWh, sizin dairenizin tüketimi 1.000 kWh ise tüketim payınız 140.000 × 1.000 / 50.000 = 2.800 TL olur. Buna dairenizin metrekaresine düşen ortak pay eklenir.

Bu yüzden kalorimetresi az tüketim gösteren bir daire de ısınma bedeli öder; tutarın yüksek görünmesinin nedeni çoğu zaman binanın toplam giderinin yüksek olmasıdır. Ayrıntılı örnek için "Kalorimetrem az gösteriyor ama ısınma bedelim yüksek" yanıtımıza ve ısı gider paylaşımı sayfamıza bakabilirsiniz.

Kalorimetre Arızalanırsa veya Okunamazsa Ne Olur?

Pil bittiğinde, sensör yerinden çıktığında, cihaz ıslandığında veya muayene süresi dolduğunda kalorimetre doğru ölçüm yapamayabilir. Bu durumda ne yapılacağı 26847 sayılı Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik'in 11. maddesinde düzenlenmiştir:

  • Emsal tüketim: Bir dairenin payı, ekipman arızası veya benzer bir nedenle belirlenemiyorsa; o dairenin daha önceki benzer dönemlerdeki tüketimi veya aynı dönemde benzer dairelerin tüketimi esas alınarak belirlenir.
  • Kullanıcı değişirse: Dönem içinde daireye yeni bir kiracı veya malik geçerse değişim tarihinde ara okuma yapılır ve iki ayrı gider paylaşım belgesi düzenlenir.

Emsal tüketim geçici bir çözümdür ve dairenin gerçek kullanımını yansıtmayabilir. Arızalı kalorimetrenin hızla onarılması veya değiştirilmesi her iki taraf için de en adil yoldur. Pil bittiğinde neler yapıldığını bu yanıtımızda anlattık. Emsal tüketimin ne olduğunu ise 1 dakikalık Instagram videomuzda izleyebilirsiniz.

Kalorimetre Seçerken Dikkat Edilecekler

MID onayı: Avrupa Ölçü Aletleri Direktifine (MID) uygun, tip onaylı cihazlar tercih edilmelidir.

Boru çapı ve debi: Tesisata uygun bağlantı çapı (DN15, DN20, DN25) ve nominal debi (ör. 0,6 / 1,5 / 2,5 m³/h) seçilmelidir. Gereğinden büyük sayaç düşük debilerde hassasiyet kaybeder.

Haberleşme: Uzaktan okuma için M-Bus, kablosuz (wM-Bus) veya darbe (pulse) çıkışlı modeller tercih edilmelidir. Ayrıntılar için sayaç okuma yöntemleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Garanti ve servis: Yerel servis ve yedek parça desteği olan markalar seçilmelidir.

Montaj, Muayene ve Pil Ömrü

Montaj: Kalorimetre, üreticinin belirttiği hatta (genellikle dönüş) ve akış yönü okuna uygun takılmalı, sıcaklık sensörleri doğru hatlara yerleştirilip mühürlenmelidir. Adımlar için kalorimetre montajı nasıl yapılır yazımıza göz atın.

Yasal muayene: Kalorimetreler Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamında periyodik muayeneye tabidir; süre cihazın tip onayına göre genellikle 4-5 yıldır. Ayrıntılar: kalorimetre için yasal muayene zorunlu mu?

Değişim: Ultrasonik modeller 10-15 yıl, mekanik modeller 5-8 yıl verimli çalışır. Bkz. kalorimetre kaç yılda bir değiştirilmeli?

Pil: Kalorimetrelerde kullanılan lityum pillerin ömrü genellikle 6-10 yıldır. Bkz. kalorimetre pil ömrü

Arıza, pil değişimi ve periyodik kontroller için Enerjist teknik servis desteği alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kalorimetre neyi ölçer?

Bir dairenin tükettiği ısı enerjisini kWh veya MWh cinsinden ölçer. Bunun için daireden geçen sıcak su miktarını ve gidiş-dönüş sıcaklık farkını sürekli ölçer.

Kalorimetre nasıl çalışır?

Debi ölçer tesisattan geçen su miktarını, iki sıcaklık sensörü gidiş ve dönüş sıcaklığını ölçer. Hesaplama ünitesi bu değerleri çarparak tüketilen enerjiyi hesaplar ve kaydeder.

Kalorimetre kaç yılda bir değiştirilmeli?

Yasal muayene süresi tip onayına göre genellikle 4-5 yıldır; muayeneden geçen cihazlar kullanılmaya devam eder. Ultrasonik modeller 10-15 yıl, mekanik modeller 5-8 yıl verimli çalışır.

Kalorimetre ile pay ölçer arasındaki fark nedir?

Kalorimetre yatay tesisatlı ve kat istasyonlu binalarda dairenin tüm ısı tüketimini kWh olarak ölçer. Pay ölçer ise dikey tesisatlı binalarda her radyatöre takılır ve enerji yerine radyatörler arası pay birimini kaydeder.

Kalorimetre montajı için tesisatta değişiklik gerekir mi?

Kat istasyonlu ve yatay tesisatlı binalarda genellikle gerekmez; sayaç için ayrılmış yere takılır. Dikey tesisatlı eski binalarda kalorimetre yerine pay ölçer kullanılır veya tesisat dönüşümü gerekir.

Kalorimetre verileri nasıl okunur?

Ekrandaki değerler yerinde okunabilir veya M-Bus ve kablosuz haberleşme ile dairelere girmeden uzaktan okunabilir.

Kalorimetre arızalanırsa ısınma bedeli nasıl hesaplanır?

26847 sayılı Yönetmelik'in 11. maddesine göre dairenin payı, önceki benzer dönemlerdeki tüketimi veya aynı dönemde benzer dairelerin tüketimi esas alınarak belirlenir (emsal tüketim). Arızalı sayacın en kısa sürede onarılması ya da değiştirilmesi gerekir.

Kalorimetrem az gösteriyor, neden ısınma bedelim yüksek?

Isınma giderinin %30'u ortak pay olarak metrekareye göre, %70'i kalorimetre okumalarına göre paylaştırılır. Tüketiminiz az olsa da ortak payı ödersiniz; ayrıca binanın toplam gideri yüksekse düşük tüketimin karşılığı da yüksek görünebilir.

Uzmanına sorulan benzer sorular

Bu konuyla ilgili ziyaretçilerimizin sorularını uzmanlarımız yanıtladı.

Sorunuzu uzmana sorun Tüm soru ve cevaplar